Lembramos na casa a un antepasado que aló por principios do século XX, emigrado na Arxentina viu xogar ó fútbol e preguntábase que mérito lle encontraban a aquilo de andar a patadas cunha pelota. Logo, xa nos anos sesenta, tamén el pasaba as tardes de domingo vendo os partidos que botaban pola televisión e discutindo as xogadas.
Daquela, para aquel parente noso só tiñan sentido xogos como os bolos, a chave ou a billarda, que ademais de divertir e facer sentir o cansazo do exercicio, estreitaban a relación de veciñanza entre novos e vellos, lembraban a quen antes ca eles os practicaran e animaba a quen por idade só podía aconsellar ou opinar sobre a destreza e maña dos xogadores. Pero o fútbol gañoulles en fama e sona.
Os xogos tradicionais xa non son os máis populares, pero son aqueles que valen para todas as idades e se practican dende moito antes que os concellos montasen parques de ximnasia ó aire libre contra o colesterol e a subida de azucre, sen se decatar que habilitar espazos para aqueles afianza a participación interxeracional e unha rivalidade lúdica. Como unha partida de cartas de sobremesa pero movendo os músculos.
De feito, aló polos tempos de meus bisavós, os domingos pola tarde xuntábanse a xogar os bolos, tamén chamados birlos, nalgún espazo aberto. Agora dinme que se recuperou en Boiro e noutros lugares de Barbanza, e que en abril deste ano foi declarado Ben de Interese Cultural (BIC) pola Xunta, coa denominación de “Bolos Celtas”, coas súas regras e un campionato que percorre aquelas vilas onde hai algún equipo, a maioría das veces formado por xente entusiasta que pensa máis na reunión ca na competición. Como fai o amigo Manolo, quen cada tarde lle dedica unha ou dúas horas a lanzar os pellos á chave, adestrando como un deportista profesional, só que a estes poucas veces os vemos saír nas páxinas deportivas do xornal e para saber como quedaron haillo que preguntar a alguén do seu equipo.
Outro amigo, o Pepe, é da Billarda. Algo que tamén eu practiquei de neno, que como os dous anteriores tamén está federado. Son xogos tradicionais, pero non populares, e dende que no 2021 se creou a Federación Galega de Deportes Autóctonos, ás veces, se non hai outra cousa da que falar, tamén retransmiten algún destes encontros pola TVG en horario de mínima audiencia.
O bo destes deportes é que non esixen unha preparación física de alto nivel e son accesíbeis a todas as idades e a ambos sexos, só se necesita un terreo onde practicalos, o mesmo campo de fútbol que hai en todas as parroquias ou unha leira sen plantación.
Hai anos, os elementos destes xogos, bolos, chave ou billas gardábanse nos bares á disposición de quen os precisase, como se gardan os naipes; e eu, dende esta páxina animo ás asociacións culturais ou de veciños a fomentar estes “enredos” como se fomentan as clases de baile, pintura, tai-chi ou gaita, á fin eles son parte do patrimonio, axudan nas relacións sociais e ademais, como son BIC, ben poden ter axudas para a compra de material, os desprazamentos ou adornar as vitrinas dos clubs con algo máis ca os trofeos do campionato de Tute.
Francisco Ant. Vidal
Ningún comentario:
Publicar un comentario