Un museo é algo máis ca un almacén de cousas vellas e obxectos en desuso, pois tamén recolle o pensamento e a vida do pasado. Hai museos de arte, de ciencia e de etnografía, temáticos e xenéricos, que dalgún xeito fan que nos imaxinemos como vivíanos coetáneos daquel que fixo as pezas alí expostas, que lle cantaban ós noivos durante o banquete de vodas que pintou Brueghel ou por que o paisano que fixo aquel xugo de vacas gravou nel unha rosácea. Por encima do obxecto máis ou menos estético, artístico ou habelencioso está a razón pola que se fixo esa obra; que lle andaba ó artista ou ó artesán pola cabeza.
Podemos dicir que un museo tamén é un almacén de memoria, as neuronas da identidade dun pobo, e esta non está restrinxida só ás cousas que se ven e se palpan senón tamén ós mitos e ós ideais que forman parte da nosa tradición. Podemos gardar a foto dun magosto, pero ela por si mesma non explica que cando unha castaña estoupa entendíase que era unha almiña que subía ó ceo.
Os irlandeses, que son moi celosos á hora de conservar o seu, téñenlle un museo ó Leprechaum, eses pequenos trasgos de cor verde que habitan nos bosques, traballan de zapateiros e, se alguén ten a sorte de dar con un deles, poderá facerse dono de grandes tesouros. Seres da tradición popular en cuxo museo os visitantes toman contacto con eles e cos seus mitos a través de distintas salas ambientadas con mobles xigantes para que nos sintamos coma eses barbudos personaxes, ou representando lugares míticos de Irlanda mentres un guía nos vai contando todas esas historias que xa non se narran a carón da lareira. Pero tamén podemos tomar contacto con outros personaxes da súa mitoloxía, coa Puck ou Púca, que tanto trae a boa como a mala sorte ou as Banshhe, unha especie de choronas irlandesas que anuncian a morte. Todo isto que non é doado representar, móstrase neste museo por medio da oralidade.
E entre nós tamén se bota en falta que xa non se conten aquelas historias de mouras que peitean cabelos de ouro cada amencer, da pereita que había ó pé dun pozo na Curota, onde as peras caían nel e tras circular por debaixo da terra aparecían na desembocadura do rio das Pedras. Xa non se fala do Urco, que viña en noites sen lúa cun cortexo de cans a rondar a casa dalgún doente anunciando un fatal desenlace, dos alarbios, que nunca se fartaban de comer, a fada das tesouriñas de ouro, o andarín, condenado a camiñar sen descanso ata a fin dos séculos ou aquelas historias de defuntos, da temida Santa Compaña ou da máis benévola Gracia de Deus, tan propia esta do Barbanza, que tanto medo nos metía cando eramos cativos. Á fin todas eses lendas non son unha fantasía gratuíta, senón unha maneiro de ensinarnos a reprimir a ambición, a valorar a bondade ou a lembrar ós antepasados.
Pero todo isto, a día de hoxe, só o podemos ler nalgún libro, mentres non se lle ocorra a alguén seguir o exemplo dos irlandeses e abrir un espazo onde nos podamos reencontrar con estes mitos da nosa tradición oral.
Francisco Ant. Vidal






















