sábado, 15 de xuño de 2024

Insólitas propiedades


Estimado lector ou lectora, agora que chega o verán, ¿canto pagaría vostede por tomar o sol?

Aí temos a unha paisana, Anxos Durán, que no 2010 entrou nunha notaría de Vigo e rexistrou o sol como propiedade súa, sen ter que presentar máis documentos que a súa palabra. Xa antes ca ela, un tal Dennis Hope, fíxose dono da lúa, pero sendo el americano a cousa non estrañaba moito. É algo que levan no ADN, sempre dados a tomar para si todo aquilo que non estivese rexistrado segundo as súas leis, e se non mirade que fixeron os vaqueiros de pistola ó cinto cos indios, a quen, como nun acto de caridade, acabaron por recluílos en reservas e alí os teñen, limitándolles as andainas polas amplas praderías americanas.

Isto non é novo. Aquilo de arribar a unha praia, chantar un estandarte e proclamar diante dos seus acompañantes que se tomaba posesión daqueles ferrados de terra en nome do seu rei, amo ou señor, pasando por alto a quen alí vivía dende tempo inmemorial, foi algo que se estilou dende antes de que Colón chegase a América. E o costume segue usándose no Oriente Medio como estamos a ver estes días.

Os notarios deberían poñer un pouco de couto a estes excesos de apropiarse de algo que é de todos, con dereitos non escritos dende que o mundo é mundo; porque incluso hai quen rexistra como propio un territorio onde nunca vai poñer un pé, como se veu co señor Hope, coa señora Durán e con tantos outros que se dedican a poñer a seu nome estrelas que están a anos luz de nós.


Imaxínome a esta señora viguesa en Samil, con gafas de sol e á sombra dunha antuca, mirando como os veraneantes gozan dos raios solares mentres ela calcula canto podería cobrar por minuto de radiación. Tamén me podo imaxinar que, sen afán crematístico, a boa señora, se fixese dona do astro por aquilo de que houbese algún responsábel se nalgún intre necesita dárselle unha man de pintura. Ou para que non fose alguén entrar nel coma quen entra na leira dun veciño a roubar froita.

Pero, a pregunta é se a partir de agora, tendo o sol propietaria, vai ter dereitos a señora para cobrarnos por deitarnos na praia a recibir a nosa dose de vitamina D. ¿Vaille cobrar a quen pon un panel solar no tellado da súa casa facéndolle a competencia ás eléctricas? ¿Imos ter que andar pola sombra para que non nos acusen de beneficiarnos dun ben alleo? Éme imposíbel saber que gaña a señora Durán con tal rexistro, e incluso pensei se non pretenderá que a nomeen benfeitora da humanidade por compartir o que é seu sen reclamar un patacón.

E como sempre que se rexistra unha propiedade, aquí, segundo as nosas leis, o notario escribe o que lle din, pero logo hai que pasar polo catastro, quen ten por norma mandarlle unha carta a todos os afectados, que poden non estar de acordo cos marcos postos polo novo propietario, e a min, polo menos, non me chegou ningunha notificación. Eu sigo tombándome na praia sen que ningún axente da autoridade mo prohiba.

¿Será que o notario cobrou por anotar pero non a informou da inutilidade de tal rexistro?

Francisco Ant. Vidal

(Este artigo foi publicado na sección Lingua Proletaria, na edición de Barbanza de La Voz de Galicia).

sábado, 8 de xuño de 2024

As vantaxes do sono

 

O señor Sancho, o da famosa Panza con maiúscula, dicía que mentres dorme non teme, pero tampouco ten esperanza, nin traballo, nin gloria; ou sexa, unha vida tranquila e sen ambicións. El, que era home práctico, loaba o sono como a capa que todo o tapa, o manxar que quita a fame, a auga que espanta a sede, o lume que quenta o frío e a airexa que tempera a calor.

O señor Sancho éravos todo un sabio, e ás veces, vendo as noticias acórdanme as súas filosofías e danme ganas de entrar nun deses pracenteiros sonos que nos aparten do mundanal ruído, poñerme a durmir como os osos, que pasan todo o inverno sen padecer frío nin fame, para espertar cando o tempo amaine, as árbores empezan a dar froito e se abre a veda do salmón. Son as vantaxes dunha boa soneca. ¿Cantas persoas, vivindo baixo un conflito, non quererán botarse a sonear ata que volva a cordura? Pero como non temos esa capacidade, conformámonos con botarnos na cama, apagar as luces e agardar a que, á mañá seguinte, todo se calme. Os da NASA andan traballando nisto de prolongar o sono nunha hibernación, pero de momento só conseguiron algo con uns ratos. Que maldita a gracia que ós animaliños, de costumes nocturnas, lles fará que os adormezan.

A hibernación, a nós só nos dura unha noite, permítenos a comodidade de viaxar en liteira, ou con un anteface tapa-ollos, sobre un asento reclinábel, entrar aquí no autobús e espertar pola mañá no noso destino sen padecer o ron ron do vehículo. Cruzar o Atlántico coma quen vai ó bar da esquina e algún día, cando o experimento dos ratos se poida aplicar ás persoas, viaxar ata Marte en low cost, sen equipaxe de cabina, como nas películas de ciencia ficción, metido nun catre climatizado durante un tempo no que baixa a temperatura do corpo e con ela os ritmos do metabolismo adormecen, evitándonos as necesidades fisiolóxicas máis elementais, ata que nos esperten cando chegamos ó destino, relaxados ó máximo, sen gastos en comida nin bebida nin discusións co veciño de asento porque se escarranchou máis do debido ou puxo o spotify do seu móbil a todo volume.


Así os osos, métense na súa cova a soñar cos seus anxiños cando o tempo empeza a poñerse mal. Deles aprenderon os científicos ciencia-afeccionados que, primeiro como ficción cinematográfica e agora xa como proposta de cara a futuras exploracións espaciais, se esforzan por ver as posibilidades desas viaxes interplanetarias durante as que os astronautas viaxen durmindo, para reducir os custos do billete, principalmente polo que aforrarían en mantenza, a non ser que, como os osos, ó espertar se boten a devorar todo canto atopen por diante.

Algún día, talvez, será posíbel meterte nun búnker e botar unha longa cabezadiña sen pesadelos, á espera de que deixen de caer bombas, para non padecer os conflitos, guerras, preitos ou disputas que atentan contra a paz. E ata será posíbel chegar unha mañá a Saturno sen sentir os efectos do jet lag, pero de momento conformámonos con cruzar o Atlántico nos brazos de Morfeo durante seis ou sete horas e andar logo, durante un par de días, como apampados, mentres o corpo non se adapta ó novo horario.

Francisco Ant. Vidal

(Este artigo foi publicado na sección Lingua Proletaria, na edición de Barbanza de La Voz de Galicia).

sábado, 1 de xuño de 2024

O leite


A pesares de que o refrán diga que con pan e viño ándase o camiño, o leite é quen nos axuda a dar os primeiros alentos de vida, e tamén, por curiosa casualidade, é o alimento preferido da ancianidade, como se con el se cerrase o círculo vital durante o que formou parte da nosa dieta, xa sexa combinando con outros produtos ou en forma de queixo e iogures.

 Os mesmos mitos contan que cando naceu Zeus, para apartalo da furia de Cronos, afeito a devorar ós propios fillos por medo a que o destronasen, súa nai deixouno ó coidado dunha cabuxa, quen o aleitou ata que o cativo puido valerse por si mesmo.


O leite foi un dos alimentos máis venerados dende antigo. Os exipcios tiñan en Hathor a unha deusa, con cabeza de vaca, a quen consideraban nai de todos os faraóns, e na relixión cristiá, unha das imaxes máis populares é a da Virxe María aleitando ó Neno, cuxa festividade se celebra en setembro, unha imaxe idéntica á da deusa exipcia Isis co seu fillo Horus sentado no colo e mamando do seu peito, o cal demostra a importancia que se lle daba a latencia xa dende tempos antigos. Incluso din que a tumba de Osiris, o deus despezado e arroxado ó Nilo, que a súa esposa Isis puido recuperar, cachiño a cachiño, tiña 365 altares onde sempre había leite. Sen embargo, gregos e romanos, non tiñan moito aprecio por el en forma líquida, Aínda que si apreciaban todo tipo de queixos.

E se ben é considerado un alimento imprescindíbel, tamén se lle negaba a quen non era querido, como se nos conta no mito da formación da Vía Láctea, o noso Camiño de Santiago, cando a todopoderosa Hera estaba descansando e alguén lle aproximou o pequeno Hércules ó seu peito, quen se puxo a mamar con tanta forza que espertou á deusa, e esta, ó ver que quen estaba chuchando da súa teta era un dos fillos ventureiros do seu promiscuo esposo, arrincouno de si con tanta forza que o peito seguiu esparexendo o leite polo ceo.


Da súa importancia como alimento nutricional, temos un exemplo no museo etnográfico da Fonsagrada, onde se conserva un curioso amuleto que as mulleres da zona usaban mentres tiñan crianzas que aleitar. Trátase dunha bolsa de coiro que as mulleres colgaban ó pescozo co fin de atraer o leite ás mamas durante a lactación, e cando a muller quería que a crianza fose aprendendo a tomar outros alimentos, colgábanse esas bolsas para as costas, na crenza de que así o leite retirábase ou deixaba de fluír. Ó preguntar que había dentro delas para facilitar o remedio, soubemos que só eran uns pelouros brancos impregnados de leite materno.

Pola súa importancia como alimento, o primeiro de xuño é, por decisión da FAO (organización das Nacións Unidas para a Agricultura e a Alimentación) o día do leite.

Os do meu tempo aínda han de lembrar aqueles vasos de leite que nos daban nas escolas, na década dos anos sesenta do pasado século, unha especie de compensación nutricional nun tempo de carencias, que os americanos, apiadados da miseria que padecíamos, nos subministraban en po para mesturar con auga e provocar algunha que outra diarrea, a troco de terreos para as súas bases militares.

 Francisco Ant. Vidal

(Este artigo foi publicado na sección Lingua Proletaria, na edición de Barbanza de La Voz de Galicia).

sábado, 25 de maio de 2024

O día dos friquis

         

  Todos os martes, no bar onde paramos a tomar as cañas, encontrámonos con un grupo de mozos e mozas xogando ás cartas sobre un tapete de cartón decorado con un labirinto cheo de castelos centroeuropeos, covas con monstros e paisaxes fantasmagóricas onde reparten, a modo de fichas, unhas figuras máis propias dunha saga nórdica ca do mundo real. Pregunteille a un coñecido por eles e só me dixo que eran uns friquis.

   Na mesa do lado estaban uns señores maiores xogando con cartas das de toda a vida sobadas polo uso, con reis de bastos e copas, sobre un tapete verde, e non hai día que falten ó seu encontro. Pero estes non son friquis. Fan o mesmo pero é outro xogo. Estou seguro que nin os mozos saben xogar ó xogo dos vellos nin os vellos ó dos mozos.

            Non lle vou facer caso a esas definicións que nos presentan ós friquis como seres obsesionados con algunha ficción cinematográfica, de cómic ou de literatura fantástica, porque se a iso vamos, ¿quen non tivo algunha vez desexos de vivir as vidas dalgún dos seus heroes imaxinarios? Teño un amigo que, aló polos anos da adolescencia, soñaba con pilotar o Nautilus ou viaxar á lúa dentro dunha bala de canón, como propoñía Xulio Verne, e incluso tomou algún que outro apunte para facer realidade os seus soños. Pero este amigo nunca foi friqui, o máis a que chegou foi a ser un rariño. Pertencía ó grupo daqueles rapaces introvertidos que coleccionaban selos ou cromos e preferían encerrarse coas súas fantasías antes de saír a darlle unhas patadas ó balón.

             Din que os friquis métense tanto no papel dos seus heroes que ata se disfrazan co mesmo tipo de roupas daqueles, pero nada teñen que ver con ese outro grupo de persoas que vimos estes días coa camiseta de Lucas Pérez, desexando subir a segunda ou coa de Iago Aspas invocando á deusa fortuna para non descender, sen máis tema de conversa que o fútbol nin máis lecturas que as páxinas de deportes, obsesionados cos seus heroes e os seus equipos. A estes só lles chamamos seareiros.


            Todos temos as nosas teimas e as nosas excentricidades, pero ós friquis acúsanos de ser tan maniáticos que calquera momento lles serve para meterse na pel ou na roupa dos seus personaxes ideais, ata o extremo de maquillarse para parecerse a eles, e ata poden darse casos de alongar as orellas co fin de identificarse co capitán señor Spock. Cargan co seu portátil coma quen carga coa propia identidade e a maioría deles son expertos en novas tecnoloxías, pero a palabra friqui segue sendo despectiva.

            E agora, cando todo ten o seu día, para celebrar o orgullo de ter os gustos que teñen, cada 25 de maio están de festa, en conmemoración do estreo da película Star Wards de 1977, como querendo revivir ese mundo futurista, cheo de fantásticas vivencias que desafían as máis elementais leis da ciencia.

            O meu amigo nunca chegou a vestir as roupas do capitán Nemo ou dun astronauta decimonónico, e menos aínda de ningún equipo de fútbol, agás cando xogaba de suplente co seu colexio, pero nas súas fantasías incluso chegou a pelexarse con unha lura xigante. Non era friqui pero era moi imaxinativo.

Francisco Ant. Vidal

(Este artigo foi publicado na sección Lingua Proletaria, na edición de Barbanza de La Voz de Galicia).