Os usos dunha vasoira

                        

¿Lembrades aquela canción de “Los Sirex”, Si yo tuviera una escoba? Entre nós aquela canción quedábase curta, porque a vasoira galega tanto serve para sacar o lixo como para espantar o mal, que é outra forma de enfeitar o noso entorno.

Xa teño contado dun costume de tempos antigos, de non pasar a vasoira tras a cea de Nadal para non levar co lixo as almiñas dos antepasados que nese día se acollen á calor do fogar e que, por ser almas non podemos ver nin oír. Na Lanzada, pola contra, teñen o ritual de varrer o entorno do altar maior para expulsar o mal, pero non se pode facer de calquera maneira, senón rodeando a ara en sentido contrario ás agullas do reloxo, porque ata nisto, os fados do mal teñen os seus caprichos.

E é que, polo que nos din, a vasoira, imprescindíbel en calquera casa, semella que puidese ter dobre función, e así como limpa o chan pode limpar os problemas e inconvenientes, pois entre os múltiples usos que ten tamén está o de espantar a tronada cando se coloca facendo cruz coa pa do forno ou, na actualidade, co recolledor, na fiestra que dá a onde o ceo lostrega, para que o trebón se afaste. E non imos falar do beneficiosas que son para as bruxas como medio de transporte aéreo.

Mais non todas as horas do día serven para varrer, pois facelo pola noite atrae a mala sorte e  sempre, várrase cando se varra, con vasoira de xestas ou de fíos plásticos, o varredor ha de procurar non facelo por encima dos pés dunha moza porque, segundo acreditan os entendidos en maldades e maleficios, esa rapaza quedaría, en palabras de antiga sabedoría popular, para vestir santos.

Hai moitos anos que o amigo Xulio me recomendou poñer a vasoira para arriba detrás da porta de entrada, cando unha visita non é de agrado, e así, por arte de non sei que, a devandita séntese incómoda e marcha axiña por moito café con bolachas que lle sirvas. O certo é que nunca probei a eficacia de tal remedio, porque tampouco tiven a necesidade de poñelo en práctica.

 E agora que chega o Entroido, e quen máis quen menos anda buscando no seu particular baúl de antigallas algunha roupa que o converta en algo que nunca foi, lembraba cos amigos ese costume que había polo Barbanza de non varrer o Martes de Entroido. Dicían que traía mala sorte, que nacían pitos con tres patas e cuxos coxos, que ás mulleres non se lles lograba o que levasen no ventre e o resto do ano ía ser de mala sorte.

O caso é que este costume de gardar a vasoira en tal día tamén se fai o luns seguinte ó de Pascua, cando se celebra o santo Alberte da Conlleira (Ribeira), e iso que entre estas dúas datas non hai nada de semellanza. A primeira é unha celebración pagá na procura do desenfreo e a esmorga mentres que a do santo é de devoción.

Os compañeiros de parladoiro están convencidos de que a vasoira é a ferramenta máis importante de calquera casa, e aínda así a ninguén se lle ocorre incluíla na lista de vodas.

Francisco Ant. Vidal

(Este artigo foi publicado na sección Lingua Proletaria, na edición de Barbanza de La Voz de Galicia).

 

Un Guernica solidario

 

                        

A primeira vez que vin o Guernica foi no Casón del Buen Retiro, protexido por un cristal antibalas e escoltado por policías armados, o que nos facía sentir como se o cadro nos devolvese ós desastres de guerra. Só había un par de anos que chegara a España procedente do MoMa de Nova York, tras corenta e dous anos de exilio. Aterrara en Madrid abordo dun avión de Iberia chamado Lope de Vega, e do que, na actualidade, a súa cabina está exposta no Museo de ciencia e Tecnoloxía (MUNCYT) da Coruña.

Cando Picasso pintou ese cadro foi para levantar a voz diante do mundo, facendo unha chamada á solidariedade con aquelas persoas que só pretendían vivir e de súpeto encontraron a morte e a destrución sen saír da casa. Era un berro clamando pola paz e pola humanidade.

Lembro que con motivo da chegada do cadro, don Miguel González Garcés, poeta e bibliotecario, dera unha charla explicando polo miúdo o seu significado e as súas vicisitudes; talvez por iso, e porque aínda vivían moitas vítimas da guerra, cando estaba fronte a el era capaz de ler o significado da traxedia que o inspirou, o medo e a dor que se viviu durante aqueles anos de barbarie que agora algúns desmemoriados pretenden desculpar.

Volvín a ver o Guernica varias veces máis, xa no Museo Reina Sofía, para min un dos mellores museos que coñezo, pero xa non era o mesmo, cambiou a posta en escena e parecía que lle faltaba espazo, como se co tempo se borrasen as lembranzas e se eliminasen os  sentimentos.

 Dende aquela primeira vez vin moitas representacións e versións dese cadro, pero talvez a que fixo o alumnado do colexio Galaxia de Ribeira sexa unha desas contadas ocasións en que a emoción aflorou ós ollos, pola actualidade, por como a rapazada soubo amosar a vixencia do sen sentido da guerra, lembrándonos o que non queremos que volva a pasar, enlazando aquela atrocidade de hai case cen anos (fará noventa o vindeiro 26 de abril do 2027), con todas as que estamos vivindo en distintas partes do mundo. Pero máis aínda porque ver os rostros de nenos e nenas con quen nos encontramos a diario, na rúa ou xogando nun parque, no sitio das vítimas, obríganos a pensar como nos sentiríamos se fosen as nosas crianzas quen cada día son bombardeados en Gaza, Ucraína, Somalia ou Etiopía.

Hai uns días, un amigo que hai corenta anos era aprendiz de carpinteiro, contoume que en Escarabote, ó saber dunha familia con problemas de habitabilidade, foron pedir polas casas para mercar a madeira con que repararlle o piso da súa vivenda, nas fins de semana e sen cobrar pola man de obra. Era unha forma de altruísmo coa veciñanza máis próxima, talvez unha forma de solidariedade directa e eficaz. Pero a destes rapaces e rapazas do colexio Galaxia, sen ser unha acción directa (cousa que non está ó seu alcance) tamén é un berro de apoio e adhesión coa dor allea e contra a barbarie, con ese título tan significativo: “Guernica Vivo”, porque aquelas atrocidades seguen vixentes. É o mellor que poden facer para mover conciencias, para que saibamos onde está o mal e o malvado que coma o apocalíptico xinete cabalga desbocado contra a humanidade.

Francisco Ant. Vidal

(Este artigo foi publicado na sección Lingua Proletaria, na edición de Barbanza de La Voz de Galicia).