sábado, 10 de xaneiro de 2026

Día da lóxica

                        

Paseaba en animada conversa con un amigo cando un monopatín case se esnafra contra nós, nun deses carreiros de madeira, co ancho imprescindíbel para que dúas ou tres persoas poidan camiñar á par. E berreille: “este camiño é para peóns”. O patinador continuou e esperoume ó final do paseo de Coroso, para ensinarme un sinal onde se advirte de que é un lugar compartido entre patíns, bicicletas e camiñantes. “Iso é unha anarquía”, dixen, con perdón para os ácratas. Outras veces é unha bicicleta quen vén timbrando para que lle deixemos paso, en actitude non acta para cardíacos, precisamente nestas chamadas rutas do colesterol.

Evidentemente non teño nada contra estes aparellos que facilitan a mobilidade en vilas e cidades; incluso penso que ata son bos para a saúde, ademais de beneficiosos para o peto e o medio ambiente. Pero por todos eses motivos, o lóxico sería que se regulase o seu uso, aínda que moitas veces, entre o lóxico e a lóxica semella que se abre un abismo de incomprensión, pois mentres esta nos invita a pensar que eses vieiros e as beirarrúas son para viandantes, o outro anima a bicicletas e patíns a afastarse dos coches aínda que poñan en perigo ás persoas paseantes.

Tan complicado é iso da lóxica, que a UNESCO dedícalle o día catorce de xaneiro, aínda que sexa pensando máis nos asuntos da razón científica ca nestes outros da convivencia. Á fin, a lóxica, que entra en todas as ramas do saber, é ter cabeciña, que é o primeiro que se lle pide a quen ten que regular os usos viarios e a quen os usa.

A idea desta celebración creouse para fomentar a súa ensinanza e a súa comprensión; lembrando que en tal día de 1901 naceu o matemático Tarski, quen teorizou sobre a metodoloxía científica; e no mesmo día de 1978 morreu Gödel, quen demostrou que moitas das proposicións que todos damos por acertadas e lóxicas, non sempre se poden demostrar.

Xa. Iso é un rollo. Máis claro foi Tomás de Aquino, quen chegou á conclusión de que a lóxica dirixe os actos mesmos da razón para facernos proceder con certo orde. Algo que non sempre se entende ben, por exemplo cando unha medida salomónica, como esta dos paseos marítimos, nos leva a facer algo egoistamente incómodo para os máis vulnerábeis.

Falando do asunto Xulio recordounos que unha vez máis, nada é branco ou negro, e lembrounos a aquel rei castelán chamado Pedro que era o Cruel e o Xusto segundo quen falase del, ou aqueloutro Fernando, para uns o Desexado e para outros o Felón. Cada súbdito tiñas as súas razóns para alcumalo. Creo que con este señor naceu o bipartidismo e esa mala idea de que non pode haber medias tintas. E volvemos a esa pelexa entre os que xustifican unha cousa e os que sempre defenderán o contrario aínda que a razón o negue, para obrigarnos a discutir sobre o mal comprendido libre albedrío.

Pero está ben que a lóxica teña o seu día para que nos decatemos do necesario e difícil que é razoar acertadamente e da súa importancia para os avances sociais e científicos. Asemade, tamén para entender a necesidade de corrixir cousas tan simples como o uso das zonas peonís.

Francisco Ant. Vidal

(Este artigo foi publicado na sección Lingua Proletaria, na edición de Barbanza de La Voz de Galicia).

 

mércores, 24 de decembro de 2025

A boa sorte

                      

Nestes días todos soñamos coa sorte, que nos toque a lotería ou a cesta que sortean no club de fútbol, na asociación de veciños ou na confraría de santa Perpetua. Din que cando se regala lotería hai que corresponder con outra participación, senón non toca. Os antigos romanos tamén tiñan por costume celebrar sorteos arredor do solsticio de inverno, pero eran máis unha brincadeira que a procura de volverse ricos da noite para a mañá. Non coma nós que asociamos a boa sorte co peto cheo de billetes.

E é curioso como a sorte nunca é suficiente, quen a ten quere máis e quen non, adoece.

Coa lotería a cousa é moito máis seria. A metade da paga extra de Nadal, en moitos casos, xa se vai en décimos e participacións que, para unha inmensa maioría de persoas só lle vai aportar, o día 22, unha enorme decepción, porque non lles tocou nada. E por conformarnos, cando cae unha devolución dámonos por satisfeitos; polo menos non perdemos todo, dirán os optimistas. Pero antes de chegar ó día do sorteo está a ilusión e a esperanza de que se cumpran todos os nosos soños, e para iso tratamos de atraer a sorte das mil maneiras que cada quen ten, dende poñer o décimo en contacto coa imaxe dalgún santo dado a favorecer as cousas materiais, como san Pancracio ou san Xudas Tadeo, que pola contra viviron con certa austeridade e desprezando os bens tanxíbeis e a quen os posuía, ata esa maneira pexorativa, doutro tempo, de pasalo polo lombo dun chepudo. Daquela, se iso funcionase, ben podemos asegurar que quen teña un lombudo na casa ten unha mina de ouro. Como de pexorativo pode ser para os zurdos iso de que se transmitan, por ciencia infusa, os seus números ó bombo do sorteo se quen che dá o décimo o fai coa man dereita. Aínda que, como alguén deixou dito, a sorte é tan retorcida que pode dar coa dereita o que quita coa esquerda. E a pesares de todo sempre queda o remedio de gardar a participación entre follas de loureiro ventureiro.

Hai mil maneiras de atraer a sorte, o difícil é acertar co método máis idóneo para cada quen, dende o trevo de catro follas, que só por ter catro xa deixa de ser trevo, un allo macho, que non é recomendábel para unha allada, ou un simple dente de allo agochado na faldriqueira; cada quen ten o seu amuleto preferido e segundo os entendidos, o que para uns é bo para outros pode ser nefasto. O mellor de todos (na miña opinión) é bicarse baixo unha póla de visgo. Para atopar traballo temos o citado san Pancracio envolto en ramas de pirixel e, a ser posíbel con unha moeda daquelas de dous reais, do tempo das pesetas, anelándolle o índice para atraer a fortuna, porque a nómina sempre é escasa.

E con todos estes remedios e consellos a esperanza mantense viva ata o día da lotería. Toda unha mañá coa cantarela de números nas anxelicais voces do alumnado do colexio de santo Ildefonso, o vilancico máis cantado de todos os tempos.

Un amigo moi estimado, aínda que teñamos algunhas diferencias por meniñadas que non veñen a conto, regaloume unha ramiña de figueira con un abrocho sen acabar de abrir, para levar de amuleto no coche, e ós dous días metéronme unha multa por exceso de velocidade, a min, que teño fama de ser o condutor máis lento do país. Sen embargo, a ramiña segue na guanteira, porque a intención é o que conta.

E seguirei cumprindo con todos os requisitos posíbeis, pois despois do día da lotería vén o de Papá Noel, o Palpador e despois os Reis Magos, coa esperanza de que alguén se lembre de min e acerte cos meus gustos.

Francisco Ant. Vidal

(Este artigo foi publicado no especial de Nadal de La Voz de Galicia na edición de Barbanza).