MOMENTOS DE PREGUIZA FELIZ

Por Pepe de Rocaforte

Stein Am Rhein. Porta na muralla que dá ó río

Estou na casa, ollando a rúa desde a xanela mentres fóra as pingas da chuvia esvaran pola vidreira. Quizais por se tratar dun espectáculo pouco habitual nos últimos tempos, mentres os pensamentos me circulan ó seu aire pola mente, déixome estar inmóbil a seguir o andar da xente debaixo dos paraugas abertos.

 Dunhas noutras véñenme á cabeza recordos inconexos. Acórdome por exemplo dunha mañá de sol duro nas pirámides de Exipto, nunha viaxe colectiva feita xa hai uns cantos anos. Despois de pararmos diante e arredor da Esfinxe, subimos ata as pirámides maiores e alí, logo de entrar ata o interior permitido da de Keops, funme sentar nunha pedra un tanto afastada, a observar á xente que pululaba polo arredor: taxistas e autobuses de pasaxeiros, moitos turistas coma min; árabes con dromedarios levados pola corda á espera de alguén a quen lle ofrecer unha curta viaxe máis ou menos exótica... En fin, toda a fauna habitual deses lugares.

Cando máis absorto me atopaba, achegouse a min o guía que nos acompañaba e díxome: “¡Veña, que marchamos!” Literalmente: ¡fíxome despertar! “Home, respondinlle, ¿non podemos quedar por aquí un pouco máis?” “Xa está todo visto, ¿para que queres quedar?” “Pois para mirar, anque non sexa máis”. O tipo miroume a min con estrañeza, así coma un pouco picado. “Pois ben”, dixo. “Eu marcho cos demais e cando che pareza ben chámasme para te vir buscar”.

Polo ton pareceume que aquelo non entraba nas previsións, así que renunciei a soñar un pouco máis, levanteime e marchei de par do guía para o autobús co resto da xente.

Esto de aproveitar un certo tempiño de afastamento nun determinado momento tráeme á memoria algunha outra ocasión na que experimentei uns momentos de plenitude feliz. Unha das que recordo con maior satisfacción vivina aínda non hai moitos anos, en Stein am Rhein, pequena vila suíza á beira do Rin, á saída do río do lago Constanza.

Stein Am Rheim. Fachadas pintadas do século XVI

Naquela ocasión, despois de parar nas cataratas do Rin e xantar na pequena vila suíza demos un paseo polas súas rúas, con casas de fachadas cheas de curiosas ilustracións, por exemplo unha cun mural renacentista, obra de Thomas Schmid, que ten como motivo central das súas ilustracións varias escenas do Decamerón.

Logo do paseo achegámonos ó antigo mosteiro de San Xorxe, na actualidade restaurado e convertido en museo, no cal a guía, unha moza filla de emigrantes andaluces, dábanos explicacións cun entusiasmo tan contaxioso que ó remate da visita parecíanos ter estado nunha especie de Louvre non coñecido, tantas eran as dotes persuasivas da rapaza.

Finalmente, como aínda tiñamos tempo suficiente para dar unha volta cada un ó seu aire, esparexémonos por alí a ver os arredores. Eu, camiñando pola veira do Rin, que recuperara o seu aspecto fluvial á saída do lago, acabei nunha praza pola que paseaba algunha xente: mulleres con bolsas, mozos con mochilas ó lombo, nais con rapaciños en cadeiras de rodas para nenos... Unha plácida escena de tranquilidade familiar que viñeron interromper os pitidos da sirena dun barco que atracou a unha plataforma de madeira pola cal empezou a se producir un transvase con algunha da xente paseante pola praza.

Transcorridos uns minutos a sirena volveu soar mentres a embarcación se afastaba da plataforma para proseguir o seu camiño. Un señor maior que pouco antes se sentara no mesmo banco ocupado por min, levantouse e axitou a man ó tempo de pronunciar uns palabras que non entendín e ás que contestei con un “Boas tardes, que o pase vostede ben”. O home sorriu e volveu axitar a man, o mesmo que fixen eu.

            Non houbo máis nada, pero aquel breve espacio de tempo quedou gravado na miña memoria coma un momento enteiramente feliz .

 

Entre feiras e mercados

 

Polo xeral cada vila ten a súa feira ou mercado, uns máis senlleiros ou con máis sona ca outros, pero todos con unha finalidade común, a de darlle saída ós produtos locais e de paso atraer xente que, se non merca os grelos de Monfero, pode mercar un chándal de importación chinesa ou tomar os viños nalgunha taberna. O caso é xuntar público, reter os veciños e animar a economía local. Son verdadeiros centros económicos dende a Idade Media, onde se fan tratos e a bulsa (sinónimo de bolsa) sube ou baixa de grosor segundo sexan as transaccións; tanto así que para poder celebrar unha feira tiña que darlle o visto bo a máis alta autoridade, o rei, o bispo ou o gobernador civil. Da importancia das feiras dan conta os pendellos da Agolada, para facilitarlle o establecemento ós feirantes e os aínda hoxe denominados campos da feira.

Pero non só se xuntaban nestes mercados xentes da contorna, senón que tamén viñan de lugares máis afastados, e así como hoxe cruzamos a fronteira para ir ás feiras de Monçao, Valença ou Barcelos, tamén en época medieval, a pesares das liortas entre mouros e cristiáns, tiñan os seus momentos de entendemento releando nos días de feira, tanto así que por aí corre a idea de que o Camiño de Santiago asentouse grazas a aqueles feirantes que percorrían os lugares fronteirizos do río Douro.

O día de feira, ou de mercado, é día de festa, de tapa de polbo ou ración de callos, de escoitar a algún músico de rúa onde antes cantaba un cego, e mercar algún deses recibos da sorte onde antes de buscaba “a sorte do paxariño”. Nas nosas feiras e mercados aínda perdura ese aire medieval de oferta e demanda onde non falta o pícaro charlatán nin o arteiro raposo. Lugar onde artistas como Colmeiro buscaban os seus modelos, as expresións e os xestos da xente.

Algunhas destas feiras e mercados estenden a súa sona máis aló dos límites do país. A ninguén se lle escapa que a famosa Pascua de Padrón dura quince días e xa era famosa no século XVII, que da feira de Santos, en Monterroso, hai datos dende mediados do século XV; e que dicir da san Lucas de Mondoñedo, especializada na compra e venda de gando cabalar dende mediados do século XII.

Pola parte das Mariñas coruñesas puxéronse de moda, aló polos anos setenta e oitenta do pasado século os “feiróns” que acollen na fin de semana (moitos deles pola tarde) telderetes con produtos agrícolas, comestibles, roupas e ferraxería; e en Paiosaco (A Laracha) é norma saudarse preguntando como estivo a feira, que alí se celebra en domingos alternos.

Chegar a un lugar como Noia, un xoves pola mañá, permítenos andar entre postos onde se expón toda a mercadoría que os tendeiros propios e forasteiros sacan á rúa, e practicar o releo, esa especie de poxa que axusta o prezo segundo a necesidade e a picardía de cada quen. Lembremos aquel fermoso artigo que Murguía publicou en 1874 baixo o título de El mercado de granos de Noya, retratando poeticamente o que eran os mercados e feiras galegas no seu tempo. Nada moi distinto do que son hoxe en día. 

Francisco Ant. Vidal

Este artigo foi publicado na sección Lingua Proletaria, na edición de Barbanza de La Voz de Galicia).