O Gaiteiro Perdido

 

(Músicos populares: subsistencia e resistencia cultural)

 

Felisa, a gaiteira de Bendilló

Xa ninguén recorda o nome verdadeiro do Gaiteiro Perdido. Tampouco o doutros músicos populares que ao longo do pasado século percorreron os infindos camiños das montañas e os vales de Galicia. Descoñecemos en grande medida a memoria musical da nosa terra, na mesma medida que ignoramos a súa memoria histórica, en sensu estrito, así como o seu pasado literario ou artístico, a fonda raíz da súa cultura. En resumo, unha parte importante do noso patrimonio inmaterial.

 

Estas semblanzas de músicos populares de tempos idos, que tanta ledicia sementaron nos corazóns cansos dos homes en tempos ben díficiles, recollidas neste libro de Xosé Pérez Mondelo, que podedes descargar en formato electrónico, baixo o título O Gaiteiro Perdido, da nosa sección de “Libros na Artesa, son un intento de resgatalos da neve do esquecemento. En xusto pago.

 

Circuncríbense, fundamentalmente, á contorna do val de Quiroga, Ribas de Sil e Courel, mais ben podiamos encontralos en calquera outro recanto do país: cómpre recordar que até ben pouco, cada lugar, cada parroquía, cada bisbarra, eran un conservatorio, unha aberta escola músical. Os oficios aprendíanse no medio comunal e só dentro desa perspectiva, dentro desa cosmovisión e identidade colectivas, podemos entender a nosa vizosa vida musical doutrora. A música como oficio e paixón, alén dun complemento pecunario para a economía familar. E unha forma de subsistencia e resistencia.

"Os Padernes". Foto de Carlos Díaz Gallego

 

Debaixo destes relatos musicais tamén pode sentir o lector, entreliñas, un testemuño da vida social e política, da propia historia contemporánea de Galicia, das súas formas de lecer e da súa creatividade, mais tamén das súas mágoas e o seu desamparo, da súa intrahistoria.

 

En definitiva, trátase dunha ollada sobre a música popular que, ao tempo, deita luz sobre diversos aspectos da nosa singularidade cultural  e o noso destino histórico.

                                                                          Bernardo Quiroga

PRESENTACIÓNS DE LIBROS

 

Por Pepe de Rocaforte

 

 

      

                    Xa hai tempo que non asisto a practicamente ningún acto relacionado con presentacións de libros ou intervención de escritores falando da súa vida, da súa obra, ou de calquera outra cousa desas.

                    As presentacións de libros, polo menos tal como eu os coñezo, paréceme un tipo de actos destinados a desaparecer nun prazo de tempo máis ou menos curto. Certo que ó longo dos anos viñeron sufrindo unha transformación, pero esta evolución foi en sentido máis ben descendente, camiño da extinción. A non ser que o escritor cuxo libro se presenta sexa unha personalidade coñecida, cun nome que aparece con frecuencia nos medios de comunicación, xa case ninguén, excepto os incondicionais do autor, acude a este tipo de actos, porque o posible asistente considéraos carentes por regra xeral dun mínimo atractivo que poida tentalo.

                    Para lle dar en certo modo ese atractivo en principio inexistente segundo a opinión máis común, as presentacións a pau seco foron incorporando de vez en cando algún tipo de intervención máis espectacular, polo menos na intención dos organizadores, aínda que con escasa imaxinación. O medio máis habitual consistía maiormente na oferta dun moderado piscolabis ó seu remate. Ou a actuación dun músico, ou dun pequeno grupo musical, para amenizar o transcurso do acto.

                    Neste aspecto, referíndome a estes, fago constar a excepción cando o autor presentado é unha especie de showman con suficiente gancho e simpatía, como pode ser o caso de Xurxo Souto, a quen xa hai certo tempo lle puiden ver un considerable éxito de público na presentación dun libro seu, por certo tamén merecente de lectura desde o meu punto de vista. Nese caso Xurxo amenizou a sesión cunha intervención musical que acabou sendo coreada por case a totalidade do público, sen dúbida incondicional do entusiasta escritor de Monte Alto, a quen se lle nota que se trata dun autor que conta cunha boa cantidade de fans.