O día dezanove é a véspera
de san Sebastián, aquel soldado que foi cribado de frechas, e cando todos o
daban por morto apareceu predicando tal un resucitado. Un santo que, por mor
desas feridas que laceran a súa pel foi invocado como avogoso contra a peste,
ata que san Roque, no século catorce lle sacou o sitio; pero aínda así, aquí,
en Castro Caldelas, séguenlle sendo fieis, e teñen ós dous xuntos, para que
onde un non poida o outro axude.
Así, como unha metáfora
deste tempo que nos toca vivir no calendario, tras a morte da natureza que se
opera no inverno agárdase o renacer da vida con estes días que van gañando
horas de sol, e as primeiras flores xa anuncian a vindeira e desexada
primavera.
E a Castro Caldelas
viñemos para participar nesa invocación ó renacer da natureza, nesta véspera de
fachos acesos percorrendo as rúas, levando luz e calor contra a noite. Á fin,
tamén era o lume o método profiláctico máis usado contra tan temible
enfermidade como era a peste.
Chegamos e xa vemos
no adro da igrexa o montón de leña do que vai ser a grande pira purificadora, e
pouco a pouco a cousa vaise animando, porque a festa como tal ha de empezar
despois de posto o sol, para vencer ós medos da noite, dese momento do día que
encerra en si todos os males, pero tamén porque a noite representa ese inverno
que arrastra consigo as enfermidades.
E despois do solpor empezan a repartirse os feixes de palla entre os
asistentes, que se moven intranquilos, agardando polo grande fachón que ha de
vir para presidir a procesión. Unha procesión sen santo, que se anuncia cos
bombos dun folión baixando por unha rúa lateral da igrexa, como se viñese de
fóra do pobo para esconxurar todo o
pernicioso, e detrás aló vén o grande fachón, un longo feixe de palla
trenzada de máis de dez metros de longo, que trae sobre si un monifate que
algúns chaman o san Sebastián de palla, pero outros, preto de min chaman o
“Meco”, e xa sabedes o que esa palabra vén a significar, o Meco é un diaño, un
símbolo do mal e da maldade, que ha de morrer queimado na grande lumarada
purificadora.
E os veciños vanlle abrindo paso a
ese fachón xigantesco que se pon na porta da igrexa, e entón estoupan as bombas
da festa, os fogos de artificio, e unha chama prende na cabeza do fachón, e a
continuación comeza o percorrido procesional cara o castelo que fica no alto do
pobo, e os asistentes acenden os seus fachos para escoltar polas rúas a ese
símbolo contra o mal, que queima a
enfermidade, que limpa o pobo dos aires infectos, precisamente nestas datas nas
que timidamente a natureza empeza a anunciar o medre dos días e a volta da
primavera.
O lume ilumina a noite, o fume faise dono das rúas, os berros de
viva san Sebastián multiplícanse en cada un dos asistentes, non hai orde,
porque esta é unha batalla contra ese
demoño da enfermidade, e nas batallas só se respecta a presencia do xeneral, do
grande fachón que vai diante, abrindo o paso a toda unha comitiva de persoas
aliada contra o frío, contra a morte, e ó baixar do castelo as campás da igrexa
tocan a arrebato, dándolle a benvida ós triunfantes devotos que veñen de expulsar
ó maligno, os gritos de xúbilo mestúranse co catártico son dos folións, e xa no
adro, o grande fachón vaise enroscando na pira acesa tal unha serpe condenada ó
lume do inferno.
E entón, sobre ela todos os paisanos arroxan as súas fachas e
a noite fría de xaneiro énchese de calor.
Logo é tempo de tomar
os chourizos e beber o viño da terra.
San Sebastián nos
libre do mal.
