Cando os albaneis estaban tirando as
paredes de pedra e barro dunha casa vella e semiabandonada da
parroquia de Oseiro, no concello de Arteixo, para erguer no seu sitio
outras de ladrillo e cemento que a converteran nun modesto "fin
de semana", apareceu este grifón, emparedado como un perseguido
fantasma, condenado por ser máis do que as leis divinas permiten.
El, o imaxinario animal que, segundo
conta Plinio na súa Historia Natural, estaba ó servicio de Apolo
para coidar e defenderlle as minas de ouro, resume, nun só corpo, a
maxestosidade da aguia e a soberanía do león. Pero tamén a
ambición de telo todo; a ambición de posuír a forza e a valentía,
a temeridade e a victoria, os bens materiais e os do espírito; o
poder e o control desde o máis alto do ceo ata o ras do chan.
A historia do
grifón é tan vella como a imaxinación humana. El xa era o
inseparable compañeiro dos reis do Imperio Antigo de Exipto, pois
coma el ningún outro ser recolle en si maior realeza, a da ave que
voa no máis alto e pode ver no chan á máis insignificante
criatura, e o animal que pisa firme na terra facendo tremer a todos ó
seu paso. El é a vixilancia serena e repousada, a mirada atenta, a
nobreza nos xestos e a implacable fereza no ataque. ¿Que soberano se
lle pode igualar?, ¿quen coma el reúne a maior suntuosidade que dá
a natureza e que o home sempre ambicionou?, ¿en quen mellor se
resume realeza e divindade?. ¿Quen non querería ser grifón?.
Este fabuloso
animal, que só a mente do home, a mente máis creativa do universo
foi capaz de idear, desapareceu cando Roma deixou de adorar a Apolo,
e polo tanto xa non se necesitaba esta garda de elite para protexer o
seu tesouro, aínda que o pobo, sempre fiel ó seu pasado, o seguise
recordando e botando de menos, como tamén se botan as ilusións
perdidas. E foi, san Isidoro de Sevilla entre os séculos sexto e
sétimo, quen o recolleu dos libros e das lendas, para apuntar que
este animal debía ser o símbolo de Xesucristo, pois que tanto un
como outro son quen de reunir as dúas naturezas, a divina e a
humana, nun só corpo; ambos os dous mesturan no seu ser o ceo e a
terra, a inalcanzable divindade e a cotidianidade terrea.
Gracias á proposta
de san Isidoro, na Idade Media, o grifón entrou nas igrexas para
custodiar os tesouros do cristianismo.
Pero, como chegou este grifón a
formar parte da vella parede de Oseiro, é algo que, moi
dificilmente, se poderá saber algún día; quizabes era parte do
cascallo dalgunha igrexa renovada ou dun pazo vido a menos. Quizabes,
os vellos desta casiña foron xente de armas ou fillos de fidalgo, a
quen os novos tempos devalorizaron, e ata as máis preciosas xoias da
familia houberon de ser reinvestidas, xa fose en bolos de pan ou en
cachotes para as novas paredes que lles desen acubillo. O caso é que
este grifón, como un proscrito agardando o indulto por algo do que
non é culpable, con toda a súa maxestosidade, aguantou con real
paciencia ata que a picaña dun albanel viñese a rescatalo.
Cando saíu a luz renovou as fantasías
de quen o vía, ilusionou ós cativos que nunca viran un león con ás
e os maiores que se preguntaban se detrás desta pedra se agocharía
o tesouro dun cabaleiro medieval.
O grifón observa atento a quen o
mira, sen soltar a cinta na que se len as palabras entrecortadas
dunha mensaxe apocalíptica, que xa non lle di nada a ninguén; e
hoxe, el, que outrora representou a imaxe do bo gardián, xa forma
parte da fachada da nova casa, perfectamente encaixado nun lugar ben
alto e vistoso, aprisionado entre o formigón, recuperado, para
orgullo de moradores e disfrute de quen o vexa.
El, non é un
escudo nobiliario, pero dálle prestixio ós antepasados deste solar.
El non é a irrefutable proba dunha parentela real ou dos
descendentes dalgún esforzado soldado en terra de mouros, pero é,
desde agora, un símbolo identificador da familia, unha dubida de
grandeza no pasado, e quizabes de alcume no día de hoxe, son os do
Grifón, que xa é moito; polo menos non tiraron co que lles legou a
historia.
( A Nosa Terra,
en Camiño vello congostra nova, 30/1/1997)
