¿Volverán os mamuts a Siberia?

Postos a escoller, como a calquera neno a min tamén me gustaría ir a un zoo onde ver dinosauros en semiliberdade, e iso a pesares de que non son amigo de gaiolas con animais. Pero tamén sei que, de momento, o soño ese de crear un parque xurásico é imposible, tanto como recrear a novelada ficción de H. G. Wells en A illa do doutor Moreau, de 1891, onde había un tipo que convertía ás persoas en bestas bípedes, moito antes de que os científicos de verdade soubesen como xogar cos xenes nos laboratorios, ou antes de que se fixesen películas onde a enxeñería xenética executa endiañados papeis para crear monstros que deixan ós seres míticos, recollidos nos catálogos de bestiarios, á altura de verdadeiras almiñas cándidas.

Daí a pregunta: ¿Volverán os mamuts a Siberia?. Non sabemos pero iso é o que asegurou na revista dominical deste periódico o doutor George Church, empeñado en que unha elefanta asiática sirva de ventre de aluguer para parir fillos peludos. E aínda así, con todo o bonito que iso sería, ¿é prudente traer ó mundo unha especie que se extinguiu por causas naturais? ¿E que vai ser o que saia dese experimento, un mamut ou un híbrido?

Quen diga que non sentiu algo de medo vendo as películas de Parque Xurásico minte ou é un irresponsable. Aínda sendo ficción, iso asusta. Unha cousa é saber o que se pode facer e outra moi distinta facelo, porque non todo é convinte nin necesario, e o equilibrio entre especies, xerado ó longo dos milenios, ademais de imprescindible e obrigatorio, é o fundamental.

Con todo, a recuperación de animais en perigo de extinción ou devolverlle o seu medio natural á fauna autóctona con máis soutos, fragas e carballeiras será moito máis de agradecer que eses xogos entre matraces e pipetas que semellan máis un espectáculo de prestidixitación ca un ensaio científico, e talvez contribúa de maneira máis eficaz a combater os problemas medioambientais que padecemos, ou, polo menos, a desertización que nos aportan esas plantas foráneas medrando desproporcionadamente. Que por certo, ¿víchedes moitos niños nos eucaliptos?

O que se faga debe tributar ó equilibrio á natureza e que non vaia pasar como cos xabarís, dos que hai algúns anos, vendo unha exposición sobre a colección do naturalista Víctor López Seoane, quedei sorprendido ante o raro feito de saber que conseguira recoller unha cría de xabaril en Sada, e dende hai uns anos para acá a sorpresa é a aparición de xabarís paseando por barrios urbanos sen un adecuado control da proliferación desa chamada fauna salvaxe, que hoxe nos encontramos acotío cruzando autoestradas ou fozando nas leiras.

Cederlle espazo ós animais en perigo de extinción é unha necesidade, recuperar ó Tiranosauro Rex, que pertencía a outra era con outro tipo de vexetación e clima, é unha extravagancia, o que non impide que máis aló das películas de ciencia-ficción se siga investigando e experimentando en xenética de cara a mellorar a nosa vida, curar enfermidades e corrixir futuros trastornos, incluso dende o ventre materno.

A enxeñería xenética ten moito campo, sen necesidade de inseminar a unha elefanta, aínda que nos aseguren que cos mamuts soltos recuperaranse as sabanas, mellorará o clima e os humanos viviremos máis. Como cos xabarís, dependerá de cantos, de como, e de onde.

                                                                                        Francisco Ant. Vidal

(Este artigo foi publicado na sección Lingua Proletaria, na edición de Barbanza de La Voz de Galicia).

ONDE NASCEU PORTUGAL

Por Pepe de Rocaforte

 

            A primeira vez que me aproximei a Guimarães foi un día que desde o Bom Jesus do Monte de Braga, aproveitando a súa proximidade (cousa duns dezaoito quilómetros) despraceime para ver as Pedras Formosas da citania de Briteiros, onde pasei unha boa tarde de conversa cun garda do recinto que nos animou, sobre todo ós meus fillos, para ir ver as estatuas dos guerreiros galaicos expostas no museo Martins Sarmento de Guimarães, tan só uns doce quilómetros ó sur.

            Aquela tarde cadrábanos mal e deixámolo para unha mellor ocasión, que aínda tardou bastante tempo en se producir. Non o teño moi claro na memoria, pero paréceme que foi dunha vez que subiamos do Porto para Galicia e acordamos dar un pequeno rodeo para coñecer a vila e ver os guerreiros.

A eso das seis da tarde estabamos en Guimarães; pero cando, despois de aparcar o coche onde mellor puidemos, chegamos ó museo, estaban xusto a pechar a porta. Eran as sete da tarde e o empregado que acababa de dar as derradeiras voltas de chave díxonos que sentíndoo moito non nos podía deixar entrar, que volvésemos ó día seguinte pola mañá, non podía facer outra cousa.

            Choreille un pouco: que eramos galegos e tiñamos que viaxar ata a Coruña (ademais era verdade) e non sabiamos cando poderiamos ter unha nova ocasión de volver por alí e, en fin, o home acabou por nos abrir a porta e pediunos, eso si, que por favor non botásemos máis dunha hora na visita.

            O rápido percorrido, guiados por aquel amable funcionario, foi algo que fixo nacer en nós o amor á fermosa vila “onde nasceu Portugal”, da que me volvín lembrar a semana pasada, cando unha neta foi alá a participar nunha competición deportiva e me trouxo á memoria unha reste de recordos vimaranenses, entre os cales á parte dos repousados paseos polas rúas e prazas do centro da vila, lembro con especial saudade a visita ó castelo no alto do Monte Largo e ó palacio dos Duques de Braganza, que recorremos cunha guía desas que ademais de che ofrecer os pertinentes datos históricos, tamén teñen unha serie de anécdotas con que adobiar a súa charla intercalando algún que outro dato divertido que axudará a gardar durante máis tempo as túas lembranzas.

            Algunha das cousas que incrementaron daquela os meus escasos coñecementos lusitanos aínda non se me esvaeron hoxe da memoria. Por exemplo a figura de Afonso Henriques, quen no século XII se convertera no primeiro rei de Portugal, reino ó que, varios séculos máis tarde, o monarca hispano Felipe II sometería ó dominio español durante sesenta anos, ó cabo dos cales, Joao IV, descendente directo deste primeiro rei, recuperaría definitivamente, en 1640, para Portugal.

            E aquí vén o detalle ó cal quería chegar: a filla de João IV, Catarina de Bragança, quen casara co rei Carlos II de Inglaterra, foi quen impuxo na corte británica o hoxe habitual té das cinco da tarde, o five o’clock tea, segundo anécdota non excesivamente documentada que nos referiu a nosa guía na visita ó palacio dos Duques de Bragança en Guimarães. E disque esta propia Catarina se ocupou tamén de introducir na corte o uso do  garfo para as comidas. Vaia vostede saber.

            O que si debeu ser verdade é que, a cantas novas amantes tiña Carlos II, que nese aspecto non era manco e poderíalle dar leccións ó noso actual rei emérito, máis namorada del estaba Catarina; pero segundo se comentaba, nese aspecto tiña ben pouco que facer, porque seica era máis ben escasamente agraciada de físico, aínda que polos retratos seus que por aí circulan, se non unha beleza despampanante, tampouco parecía carecer de certo atractivo, aínda que frente a Lady Castlemaine ou calquera outra das sucesivas amantes do monarca moi pouca chance debía ter a raíña portuguesa. Tal vez sería necesario botarlle unha ollada ás memorias de Samuel Pepys a ver se conta algún chisme sobre o desenvolvemento das relacións na familia real; pero eso paréceme hoxe un traballo excesivamente arduo para min.

 

Natalicios

Nun entorno tan desastroso como a situación de Ucrania, onde a morte, a reclusión e o refuxio son o pan de cada día, o ministro de exteriores, Dmytró Kuleba, durante unha entrevista na radio, tivo o bo humor de referirse á falta de electricidade que lles agarda neste inverno para recomendar que as parellas non perdan o tempo e aproveiten para procrear. Tamén se dicía, cando foi da pandemia, que ós nove meses da mesma ían incrementarse os nacementos e as salas de maternidade non darían abasto, pero as parellas encerradas durante aqueles meses da primavera esa que o sangue altera, non se afanaron moito na procreación, aínda que sen dúbida non lles faltou o amor nas súas vidas de encerro e meditación.

Esta falta de natalicios que nos toca vivir e contemplar é un problema de futuro, unha bomba de retardo que nos empeza a meter medo ós máis vellos, a ver quen nos vai pagar as pensións se non temos repostos xeracionais, e por se fose pouco esta semana pasada anúnciannos a toda páxina que na Barbanza hai máis mascotas ca nenos. Mascotas, que non gando ou galiñas.

 Sen nenos non hai futuro. Nos anos sesenta do pasado século dicíase que ter fillos gratificábase con non sei que clase de puntos, e de feito, os que nacemos a cabalo entre os cincuenta e os sesenta somos multitude. Tamén agora se promoven axudas á natalidade, con rebaixas en farmacias e tendas de produtos para a infancia. Pero non son suficientes e a xente non se anima. No meu barrio hai unha panadería que anuncia co cartel dun neno agarrando unha barra de pan: “O pan tráioo eu”, co que se entende que a cada parella que teña un crío van regalarlle unha barra durante o seu primeiro ano de vida. Pero nin con esas. As parellas botan contas e sáelles máis barato mercar un molete e de paso tamén o penso para a mascota. Onde antes levabas ó neno ó parque, agora levas ó can, e eu xa vin pasear a un gato con correa.

Se o miramos cos datos fríos do egoísmo e da economía, un crío é un gasto hoxe pero tamén un seguro para a nosa vellez, mentres que unha mascota, por moita compañía que nos faga non é máis ca unha anécdota na nosa vida, máxime tendo en conta que só nos vai acompañar quince ou vinte anos nos que temos que limpalos, alimentalos e sacalos a pasear, cando un crío ós cinco anos xa se lava só e come pola súa man. Cos cativos sempre podes contar un conto, botar unhas risas e saber que lles doe, mentres que a mascota non sabe dicir se ten dor de cabeza ou de estómago, se está enfadada contigo ou se che vai trabar ou rabuñar. 

Que haxa máis mascotas ca crianzas é un titular que mete medo, pero se a ese lle engadimos que só na Barbanza o número supera en vinte mil animais de compañía ó de nenos menores de doce anos, onde cada día abren consulta máis veterinarios mentres diminúe o número de pediatras nos centros de saúde, os que estamos en idade de ser avós miramos con envexa á gata do veciño porque acaba de parir cinco gatiños.

                                                                        Francisco Ant. Vidal

(Este artigo foi publicado na sección Lingua Proletaria, na edición de Barbanza de La Voz de Galicia). 

NO FONDO DOS ESPELLOS

 Por Pepe de Rocaforte

 

O pasado día 5 presentouse en Vigo un terceiro volume no que se recollen os derradeiros artigos semanais publicados ó longo destes últimos anos por Xosé Luís Méndez Ferrín no “Faro de Vigo”, nunha sección denominada “No fondo dos espellos”.

 Cando cada sábado abría as páxinas centrais do xornal “La Opinión”, que era onde lía eu as colaboracións do mestre, xa desde o título parecíame apreciar nelas certo difuso sabor familiar que non sabía con que relacionar. Terían que pasar algúns anos ata se me acender a luciña aclaratoria, cousa que finalmente me sucedeu esta semana.

Esta mañá, cando empecei a ler o texto ferriniano, acordeime de que hai cousa duns corenta e tantos anos escribín un conto ó que lle puxen o título de “No fondo do espello”. Naquel relato trataba de contar unha historia para a cal me inspirara na vida dun mozo ourensán daqueles anos sesenta a oitenta do século pasado, coñecido entón polo alcume de Toñito  Boxeador (non confundir con Toñito Patata, outro mozo tamén ourensán e tamén popular por aquela época).

Supoño que Xosé Luís probablemente non coñeceu o protagonista da miña historia, nin se debeu decatar da existencia daquel meu relato. E se se decatou, pois moi ben, porque cando menos significa que pousou a vista nel e eso xa é algo moi importante para min.

Este pensamento axiña me levou a derivar por outros camiños as miñas matinacións, a primeira, hoxe para min a máis relevante, a comprobación do cada vez máis evidente deterioro da miña memoria, para o cal dánse variadas explicacións favorables a quen sofre semellante perda, como cando nos din de que o decatarnos de irnos minguando a memoria non é en si unha cousa mala. O perigoso sería non decatarnos de que a perdemos. E así non se consola quen non quere.

A este respecto, tamén nestes últimos días, causoume unha forte impresión a historia que me contou un parente meu que na súa mocidade xogou durante uns anos ó fútbol, deporte no que fixo uns cantos amigos con quen actualmente, nas datas de arredor do Nadal, se reúne un día a xantar.

Nunha das últimas xuntanzas, mentres el e un dos amigos esperaban polos restantes compañeiros de reunión, preguntáballe ó outro cales recordos de cando ambos xogaran no Fabril e no Deportivo lle quedaran máis gravados na memoria. O outro escoitábao moi atento e, chegado un momento, díxolle: Estásme contando que xogamos xuntos no Fabril e tereite que crer; pero dígoche a verdade: non me acordo para nada de ter xogado nunca ó fútbol.

¡Así de terrible!, rematou de me contar o meu parente.

Outra das cousas, relacionadas en certa medida co mesmo tema, tamén me veu hoxe á memoria. Neste caso trátase dunha entrevista que lle fixeron na prensa hai cousa de vinte anos a Antonio Lobo Antunes. Non localicei o xornal onde a lin, pero recordo que dicía que, estando a un paso de cumprir os sesenta anos, xa podía dar por rematado o seu período creativo. A partir de entón nada que tivese un mínimo de interese sería capaz de escribir.

Afortunadamente parece que a cousa non foi así, pero dándolle máis voltas á cuestión decátome de que, salvo erro da miña memoria, o que Lobo Antunes continuou escribindo maiormente foron artigos na prensa, artigos que logo reúne para ir publicando en varios volumes. É dicir, algo similar ó que Xosé Luís Méndez Ferrín e mais eu vimos facendo actualmente: escribir artigos con máis ou menos importancia (no meu caso menos e con moito traballo, ademais de non publicar ningún. Excepto neste blog). E pare vostede de contar.

¿Por que escribo entón? Pois moi sinxelo, no meu caso: porque me sinto sen capacidade para facer outra cousa. E por máis traballo que me custe darlle ó teclado,  e por máis que me decate da falta de interese destas colaboracións e do difícil que me resulta cumprir coa obriga auto-imposta de seguir buscando un mínimo tema semanal de que tratar, con esta teima continúo. ¿Que ía facer se non?